Lễ Sene Dolta của người Khmer
Lễ Sene Dolta cúng ông bà của người Khmer Nam Bộ: ý nghĩa báo hiếu, đặt cơm vắt, rước và tiễn ông bà, mâm cúng cần chuẩn bị, đua bò Bảy Núi.
- Thời gian
- Ngày 29 tháng Tám đến mùng 1 tháng Chín âm lịch (theo lịch Khmer), kéo dài 3 ngày
- Nơi
- Đồng bào Khmer Nam Bộ; đua bò ở Tri Tôn, Tịnh Biên (An Giang)
- Người thực hiện
- Cả gia đình, các vị sư ở chùa
Tóm tắt nhanh
- Khi nào: 29 tháng Tám đến mùng 1 tháng Chín âm lịch; năm 2026 diễn ra từ 10 đến 12/10 dương lịch.
- Ý nghĩa: báo hiếu, tưởng nhớ ông bà, cha mẹ và người thân đã khuất.
- Nghi thức chính: đặt cơm vắt, rước ông bà về nhà, cúng cơm ở chùa, tiễn ông bà.
- Hội: đua bò Bảy Núi ở An Giang, đua ghe, múa hát ở sân chùa.
Sene Dolta (còn viết là Sen Đôn-ta) nghĩa là cúng ông bà. Đây là lễ truyền thống lớn thứ hai trong năm của người Khmer Nam Bộ, chỉ sau Tết Chôl Chnăm Thmây, và là mùa con cháu đi xa trở về sum họp.
Lễ Sene Dolta có ý nghĩa gì? Nguồn gốc
Người Khmer tin rằng vào dịp này, linh hồn ông bà, cha mẹ và người thân đã khuất được trở về thăm con cháu. Con cháu chuẩn bị mâm cơm, bánh trái để mời ông bà về nhà, lên chùa nhờ sư tụng kinh hồi hướng công đức, rồi tiễn ông bà trở lại. Sene Dolta vì thế giống tinh thần lễ Vu Lan báo hiếu, nhưng có nghi thức và lịch riêng theo phong tục Khmer.
Ngày trước, mùa lễ kéo dài khoảng nửa tháng, bắt đầu bằng lễ đặt cơm vắt ở chùa. Ngày nay, phần chính được rút gọn còn ba ngày.
Làm lễ Sene Dolta cần chuẩn bị những gì?
Để làm lễ Sene Dolta, cần chuẩn bị khoảng 9 món, chia thành 3 nhóm: mâm cúng ở nhà, mang lên chùa và lễ tiễn. Bấm vào từng món để đánh dấu khi đã có.
Mâm cúng ở nhà
Mang lên chùa
Lễ tiễn
Làm lễ Sene Dolta cần làm gì? Các bước thực hiện
Làm lễ Sene Dolta gồm 4 bước: (1) đặt cơm vắt; (2) rước ông bà về nhà; (3) cúng ở chùa; (4) tiễn ông bà.
- Đặt cơm vắt: những ngày trước lễ chính, mỗi sáng sớm người dân mang cơm vắt lên chùa, đặt quanh chánh điện, bố thí cho những linh hồn không còn người thân thờ cúng.
- Rước ông bà về nhà: chiều ngày đầu, gia đình bày mâm cơm, thắp nhang trước bàn thờ, người lớn nhất khấn mời ông bà, tổ tiên về nhà ăn lễ cùng con cháu.
- Cúng ở chùa: ngày thứ hai, cả nhà mang cơm, bánh trái lên chùa dâng sư, nghe sư tụng kinh cầu siêu, hồi hướng công đức cho người đã khuất. Buổi tối có hát múa ở sân chùa.
- Tiễn ông bà: ngày thứ ba, gia đình làm mâm cơm cuối, khấn tiễn ông bà trở về. Nhiều nơi thả thuyền bẹ chuối đựng thức ăn xuống sông, rạch, tượng trưng cho hành trang ông bà mang theo.
Văn khấn cúng ông bà Sene Dolta (bài khấn mẫu)
Bài văn khấn cúng ông bà Sene Dolta dưới đây đọc sau khi đã bày lễ và thắp hương, giọng chậm rãi, đủ nghe. Cuối bài vái 3 vái.
Bài khấn viết ngắn gọn theo cấu trúc phổ biến. Mỗi nơi có một dị bản; điều quan trọng là lòng thành, bạn có thể khấn bằng lời của mình. Phần trong ngoặc […] thay bằng thông tin nhà bạn.
Con kính mời ông bà, cha mẹ, cô bác và tổ tiên nội ngoại đã khuất.
Hôm nay là ngày lễ Sene Dolta, con cháu chúng con sum họp, sắm sửa mâm cơm, bánh trái, nhang đèn, kính mời ông bà về nhà dùng bữa cùng con cháu.
Xin ông bà phù hộ cho cả nhà mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi, con cháu hiếu thảo, hòa thuận.
Con cháu xin hồi hướng công đức dâng sư hôm nay đến ông bà, cầu cho ông bà được an vui.
Người Khmer thường khấn bằng tiếng Khmer, theo lời người lớn trong nhà hoặc Acha hướng dẫn; bài trên chỉ là ý chính để tham khảo.
Làm lễ Sene Dolta kiêng những gì?
Khi làm lễ Sene Dolta, theo quan niệm dân gian và kinh nghiệm thực tế, nên tránh 4 điều sau.
- Kiêng cãi vã, nói lời không hay trong những ngày rước ông bà về nhà.
- Mâm cúng tránh những món ông bà lúc sinh thời kiêng, không bày đồ đã ăn dở.
- Lên chùa mặc kín đáo, cởi giày dép trước chánh điện; phụ nữ không chạm vào sư.
- Con cháu đi xa cố gắng về nhà; người Khmer coi việc vắng mặt trong mùa báo hiếu là thiếu sót lớn.
Đua bò Bảy Núi
- Lễ hội đua bò Bảy Núi diễn ra ở vùng Tri Tôn, Tịnh Biên (An Giang) nhân dịp Sene Dolta, thường tại chùa Rô (Tịnh Biên) hoặc các sân đua ở Tri Tôn.
- Mỗi lượt có hai đôi bò kéo bừa lao trên ruộng ngập nước, người điều khiển đứng trên bừa giữ thăng bằng và thúc bò; luật thắng thua có nét riêng, hỏi người xem bên cạnh sẽ được giải thích rất nhiệt tình.
- Sân đua là ruộng ngập nước, rất đông người xem; đứng ở khu vực ban tổ chức bố trí, tránh đứng sát đường đua.
Câu hỏi thường gặp
Lễ Sene Dolta năm 2026 diễn ra ngày nào?
Theo VietnamPlus, lễ Sene Dolta năm 2026 diễn ra từ ngày 10 đến 12/10 dương lịch. Lễ tính theo lịch Khmer, nhằm khoảng 29 tháng Tám đến mùng 1 tháng Chín âm lịch, nên ngày dương lịch thay đổi mỗi năm.
Sene Dolta khác gì lễ Vu Lan?
Cả hai đều là dịp báo hiếu ông bà cha mẹ. Vu Lan của người Kinh vào rằm tháng Bảy, còn Sene Dolta của người Khmer vào cuối tháng Tám, đầu tháng Chín âm lịch, với các nghi thức riêng như đặt cơm vắt, rước và tiễn ông bà.
Người Khmer có được nghỉ lễ Sene Dolta không?
Nhiều tỉnh, thành có đông đồng bào Khmer cho cán bộ, công chức, người lao động và học sinh người Khmer nghỉ ba ngày trong dịp lễ, theo quyết định của từng địa phương.
Nguồn tham khảo
- Lễ Sene Dolta, phát huy bản sắc văn hóa đồng bào Khmer, VietnamPlus.
- Nét đẹp trong đời sống văn hóa, tinh thần và tín ngưỡng của đồng bào Khmer, báo Nhân Dân.
- Mùa báo hiếu của đồng bào Khmer, VietNamNet.
- Thành phố Cần Thơ: Ấm áp không khí lễ Sene Dolta 2026, VietnamPlus.