Nếp Việt

Vòng đờiPhong tục người Thái

Cưới hỏi của người Thái

Phong tục cưới hỏi của người Thái Đen ở Tây Bắc: dạm hỏi qua ông mối, lễ vật nhà trai, tục ở rể, lễ búi tóc tằng cẩu, khăn piêu tặng nhà chồng và điều kiêng kỵ.

Thời gian
Thường sau mùa gặt, cuối năm hoặc đầu xuân
Nơi
Người Thái Đen ở Sơn La, Điện Biên, Lai Châu
Người thực hiện
Ông bà mối hai bên, gia đình hai họ, thầy mo

Tóm tắt nhanh

  • Ai đứng ra: ông bà mối (thường hai cặp, mỗi bên một cặp) thay mặt hai gia đình thưa chuyện.
  • Các bước: dạm hỏi, ăn hỏi, cưới lần đầu và ở rể, cưới đón dâu về nhà chồng.
  • Dấu ấn riêng: lễ búi tóc tằng cẩu cho cô dâu, chăn đệm và khăn piêu cô dâu tự làm tặng nhà chồng.

Trai gái Thái Đen được tự do tìm hiểu nhau qua những đêm hát, buổi đi chợ, mùa lễ hội. Khi đã ưng nhau, chàng trai báo với bố mẹ để nhờ ông bà mối sang nhà gái, mở đầu một chuỗi nghi lễ có thể kéo dài nhiều năm.

Đám cưới người Thái có ý nghĩa gì? Nguồn gốc

Với người Thái, hôn nhân là sự gắn kết hai dòng họ chứ không chỉ hai người. Chàng trai phải chứng tỏ mình chăm chỉ, biết làm ruộng, đan lát, săn bắt; cô gái phải biết dệt vải, thêu khăn piêu, làm chăn đệm. Tục ở rể ra đời từ đó: chàng trai sống và làm việc ở nhà vợ một thời gian để đền ơn bố mẹ vợ đã nuôi con gái và để nhà gái hiểu tính nết con rể.

Cưới hỏi theo phong tục người Thái cần chuẩn bị những gì?

Để cưới hỏi theo phong tục người Thái, cần chuẩn bị khoảng 9 món, chia thành 2 nhóm: nhà trai mang sang và nhà gái chuẩn bị. Bấm vào từng món để đánh dấu khi đã có.

Nhà trai mang sang

Nhà gái chuẩn bị

Cưới hỏi theo phong tục người Thái cần làm gì? Các bước thực hiện

Cưới hỏi theo phong tục người Thái gồm 6 bước: (1) dạm hỏi; (2) ăn hỏi; (3) cưới lần đầu, chàng trai về ở rể; (4) lễ cưới đón dâu; (5) lễ búi tóc tằng cẩu; (6) trải đệm, tặng quà.

  1. Dạm hỏi: ông bà mối nhà trai mang trầu cau, rượu, gà sang nhà gái ngỏ lời. Nếu nhà gái nhận lễ, hai bên coi như đã thuận.
  2. Ăn hỏi: nhà trai mang lễ lớn hơn sang, ông bà mối hai bên bàn về sính lễ, ngày cưới và thời gian ở rể.
  3. Cưới lần đầu, chàng trai về ở rể: nhà trai đưa chàng trai sang nhà gái cùng chăn gối, đồ dùng; từ đây chàng trai sống, làm việc ở nhà vợ. Ngày xưa thời gian ở rể có thể kéo dài nhiều năm, nay thường rút ngắn còn vài tháng, vài năm hoặc làm tượng trưng.
  4. Lễ cưới đón dâu: hết hạn ở rể, nhà trai làm lễ cưới lớn, đón cô dâu về nhà chồng. Thầy mo hoặc người cao tuổi khấn báo tổ tiên hai họ.
  5. Lễ búi tóc tằng cẩu: người phụ nữ có uy tín, gia đình hạnh phúc chải tóc, búi cao lên đỉnh đầu cho cô dâu, cài trâm bạc, dặn dò cách làm dâu và giữ lòng chung thủy.
  6. Trải đệm, tặng quà: cô dâu trải chăn đệm, tặng gối thêu, khăn piêu cho bố mẹ chồng và người thân bên chồng, ra mắt họ hàng. Sau đó là tiệc cưới, xòe vòng đến khuya.

Cưới hỏi theo phong tục người Thái kiêng những gì?

Khi cưới hỏi theo phong tục người Thái, theo quan niệm dân gian và kinh nghiệm thực tế, nên tránh 4 điều sau.

  • Kiêng cưới vào tháng có người trong họ mới mất, hoặc những ngày thầy mo cho là xấu.
  • Trên đường đón dâu kiêng gặp đám tang, kiêng quay lại lấy đồ để quên.
  • Cô dâu kiêng ngồi vào chỗ của bố mẹ chồng, kiêng bước vào gian thờ nhà chồng khi chưa làm lễ báo tổ tiên.
  • Ngày nay, mọi thủ tục phải bảo đảm tự nguyện và đủ tuổi kết hôn theo pháp luật (nữ từ đủ 18, nam từ đủ 20 tuổi) và đăng ký kết hôn tại xã.

Kinh nghiệm khi dự đám cưới người Thái

  • Mừng cưới bằng phong bì như đám cưới người Kinh là phổ biến; ở nhiều bản, người thân vẫn mừng gạo, rượu, gà.
  • Được mời vào vòng xòe thì nên tham gia; đó là cách chúc phúc cho đôi trẻ.
  • Đám cưới vùng cao thường kéo dài cả ngày, có khi sang hôm sau; uống rượu vừa phải và nhờ người địa phương đưa về nếu đường xa.

Búi tóc tằng cẩu và lời dặn chung thủy

Tằng cẩu là kiểu búi tóc cao trên đỉnh đầu, dấu hiệu nhận ra người phụ nữ Thái Đen đã có chồng. Truyền thuyết kể rằng búi tóc và chiếc trâm cài nhắc người vợ giữ trọn lòng chung thủy. Lễ búi tóc thường dùng nước gội bằng cây cỏ, chải tóc thật mượt, rồi búi lên và cài trâm bạc, kèm những lời dặn của người đi trước.

Câu hỏi thường gặp

Người Thái ở rể bao lâu?

Ngày xưa, chàng trai Thái có thể ở rể nhiều năm, tùy thỏa thuận của hai gia đình. Ngày nay thời gian ở rể đã rút ngắn nhiều, có gia đình chỉ làm tượng trưng trong lễ cưới.

Tằng cẩu có ý nghĩa gì?

Tằng cẩu là búi tóc cao trên đỉnh đầu của phụ nữ Thái Đen đã lấy chồng, làm trong lễ cưới, tượng trưng cho việc trở thành vợ, thành dâu và lời hứa chung thủy.

Người Thái Trắng cưới hỏi có khác không?

Có. Người Thái Trắng thường không búi tóc tằng cẩu, và các bước cưới hỏi có nơi gọn hơn: chạm ngõ, ăn hỏi, lễ thành hôn. Mỗi vùng, mỗi nhóm Thái có thể có thủ tục riêng.

Nguồn tham khảo