Nếp Việt
Vòng đời

Cưới hỏi truyền thống của người Việt

Các nghi lễ cưới hỏi truyền thống theo thứ tự: dạm ngõ, ăn hỏi, xin dâu, đón dâu, lại mặt. Kèm danh sách lễ vật từng lễ, bài khấn mẫu và những điều kiêng.

Thời gian
Theo ngày lành được chọn, nhiều nhất vào mùa cưới cuối năm
Nơi
Cả nước
Giờ thường làm
Giờ tốt hai gia đình thống nhất, thường buổi sáng
Người thực hiện
Hai gia đình, người đại diện (trưởng đoàn) mỗi bên

Tóm tắt nhanh

  • Thứ tự các lễ: dạm ngõ, ăn hỏi, xin dâu, đón dâu và lễ gia tiên, lại mặt.
  • Dạm ngõ: lễ nhỏ, chỉ cần trầu cau, chè, rượu.
  • Ăn hỏi: số tráp lẻ (5, 7, 9, 11) gồm trầu cau, bánh phu thê, bánh cốm, chè, rượu, hoa quả…; nhà gái "lại quả" một phần.
  • Đón dâu: làm lễ ở bàn thờ nhà gái, rước dâu về, làm lễ gia tiên nhà trai.
  • Cần tránh: cưới vào tháng 7 âm lịch (theo quan niệm), làm vỡ đồ, cãi vã, cô dâu ngoái lại khi rời nhà.

Với người Việt, đám cưới không chỉ là chuyện của hai người mà là chuyện của hai gia đình, hai dòng họ. Vì vậy cưới hỏi truyền thống gồm nhiều nghi lễ nối tiếp nhau, mỗi lễ có ý nghĩa riêng. Dưới đây là nếp phổ biến ở miền Bắc; miền Trung và miền Nam có khác đôi chút.

Lễ dạm ngõ

Dạm ngõ (còn gọi là chạm ngõ, lễ xem mặt) là lần đầu nhà trai chính thức đến nhà gái, ngỏ ý cho đôi trẻ được tìm hiểu và tiến tới hôn nhân. Thành phần thường chỉ có bố mẹ, chú rể và vài người thân thiết. Đây là dịp hai gia đình làm quen, bàn bạc về ngày ăn hỏi, ngày cưới.

Cần sắm sửa

Lễ dạm ngõ

Tráp ăn hỏi (số tráp lẻ, chọn theo thỏa thuận hai nhà)

Người và đồ dùng ngày ăn hỏi

Ngày cưới

Các bước thực hiện

  1. Dạm ngõ: nhà trai mang lễ đến nhà gái, hai bên trò chuyện, thống nhất ngày ăn hỏi, ngày cưới.
  2. Ăn hỏi: nhà trai mang tráp đến đúng giờ. Đội bê tráp trao tráp cho đội đỡ tráp nhà gái. Đại diện hai họ phát biểu. Nhà gái nhận lễ, đặt lên bàn thờ thắp hương báo tổ tiên. Cô dâu ra mắt, mời trà. Trước khi nhà trai về, nhà gái "lại quả" một phần lễ vật.
  3. Báo hỷ: sau ăn hỏi, nhà gái chia bánh cốm, bánh phu thê cho họ hàng, bạn bè như lời báo tin vui.
  4. Xin dâu: sáng ngày cưới, đại diện nhà trai mang cơi trầu, chai rượu đến nhà gái báo giờ đón dâu.
  5. Đón dâu: đoàn nhà trai, do một người cao tuổi, gia đình hạnh phúc dẫn đầu, đến nhà gái. Cô dâu chú rể thắp hương bàn thờ nhà gái, nghe cha mẹ dặn dò, rồi rước dâu về.
  6. Lễ gia tiên nhà trai: cô dâu chú rể thắp hương báo cáo tổ tiên nhà chồng, ra mắt họ hàng. Nhiều nơi làm thêm lễ tơ hồng.
  7. Lại mặt: một đến ba ngày sau cưới, vợ chồng mang lễ về thăm nhà gái.

Bài khấn mẫu

Bài khấn viết ngắn gọn theo cấu trúc phổ biến. Mỗi nơi có một dị bản; điều quan trọng là lòng thành, bạn có thể khấn bằng lời của mình. Phần trong ngoặc […] thay bằng thông tin nhà bạn.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Bản gia Táo quân, ngài Bản xứ Thổ địa, cùng các vị thần linh.
Con kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại họ [họ].

Tín chủ con là: [họ tên cha mẹ], ngụ tại: [địa chỉ].
Hôm nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm] âm lịch, là ngày lành, gia đình con làm lễ [ăn hỏi / cưới] cho con [trai / gái] là [tên] với [tên], con ông bà [tên] ở [địa chỉ]. Chúng con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật kính dâng trước án.

Cúi xin tổ tiên chứng giám, phù hộ cho đôi trẻ trăm năm hạnh phúc, thuận vợ thuận chồng, sớm sinh con cháu, hai bên gia đình hòa thuận.

Tín chủ con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Kiêng kỵ

  • Theo quan niệm dân gian, nhiều gia đình tránh cưới vào tháng 7 âm lịch và năm cô dâu phạm Kim lâu.
  • Không làm vỡ đồ (gương, bát đĩa) trong ngày cưới; nếu lỡ vỡ, nói câu chúc may mắn rồi dọn đi, không để không khí nặng nề.
  • Cô dâu không ngoái đầu nhìn lại khi bước ra khỏi nhà mẹ đẻ (quan niệm để cuộc hôn nhân suôn sẻ, không vương vấn).
  • Nhiều nơi kiêng mẹ cô dâu đi đưa dâu, và mẹ chồng tạm tránh mặt khi cô dâu bước vào nhà.
  • Người đang có tang, phụ nữ mang thai thường được khuyên không tham gia đoàn đưa dâu, rước dâu (theo quan niệm).
  • Không cãi vã giữa hai họ về lễ vật, tiền nong trong ngày lễ. Mọi thỏa thuận nên chốt từ trước.

Mẹo hữu ích

  • Thống nhất trước với nhà gái số tráp, lễ vật, tiền nạp tài, giờ giấc để tránh khó xử trong ngày lễ.
  • Nhiều dịch vụ cưới hỏi cho thuê tráp, đội bê tráp và trang trí trọn gói; hãy so sánh và đọc kỹ hợp đồng.
  • Đăng ký kết hôn tại UBND cấp xã là thủ tục pháp lý duy nhất để hôn nhân được công nhận. Nên làm trước hoặc ngay sau ngày cưới.
  • Lễ ăn hỏi và lễ cưới có thể gộp cùng một ngày khi hai nhà ở xa nhau.

Nguồn gốc và ý nghĩa

Xưa kia, hôn nhân phải trải qua "lục lễ" (sáu lễ): nạp thái, vấn danh, nạp cát, nạp tệ, thỉnh kỳ, thân nghinh. Ngày nay các lễ này được giản lược còn dạm ngõ, ăn hỏi, lễ cưới và lại mặt.

Trầu cau có mặt trong mọi lễ vì "miếng trầu là đầu câu chuyện" và gắn với sự tích về tình nghĩa vợ chồng thủy chung (xem tục ăn trầu). Bánh phu thê tượng trưng cho tình vợ chồng gắn bó. Số tráp lẻ tượng trưng cho sự phát triển, sinh sôi.

Câu hỏi thường gặp

Lễ ăn hỏi cần bao nhiêu tráp?

Số tráp thường là số lẻ: 5, 7, 9 hoặc 11, tùy điều kiện và thỏa thuận giữa hai gia đình.

Lại quả là gì?

Lại quả là khi nhà gái trả lại một phần lễ vật ăn hỏi để nhà trai mang về, tượng trưng cho sự đáp lễ, hai bên cùng chia sẻ niềm vui.

Ăn hỏi và cưới có thể làm cùng ngày không?

Có. Nhiều gia đình ngày nay gộp lễ ăn hỏi và lễ cưới trong cùng một ngày hoặc hai ngày liền kề.