Quy đổi công, sào, mẫu, thước sang m² và ha

Vì sao cùng một chữ "sào" mà ba miền lại khác nhau?

Đây là câu hỏi khiến nhiều người mất tiền oan. Một người Nghệ An bán "3 sào ruộng" và một người Thái Bình mua "3 sào ruộng" đang nói về hai diện tích chênh nhau tới420 m². Nếu người mua đến từ miền Tây và hiểu theo cách của họ, con số còn lệch xa hơn nữa.

Gốc rễ nằm ở cây thước. Hệ đo lường cổ Việt Nam lấy 1 sào = 15 thước = 360 m², đó là chuẩn Bắc Bộ còn giữ đến nay. Miền Trung dùng cây thước dài hơn (4,7 tấc thay vì 4 tấc), nên mọi đơn vị diện tích đều lớn hơn (4,7/4)² = 1,380625 lần: 360 × 1,380625 = 497,025 m². Con số lẻ này được làm tròn thành 500 m² cho dễ nhớ, và đó là con số mọi người dùng khi mua bán.

Miền Nam thì đi một đường khác hẳn. Thời khai hoang Nam Bộ, ruộng rộng mênh mông nên người ta không đo bằng thước mà bằng cây tầm dài 3 m. Một công đất là 144 tầm vuông, mỗi tầm vuông 9 m², thành 1.296 m² - đúng bằng một thửa vuông 36 m × 36 m. Về sau con số này được làm tròn xuống 1.000 m² cho tiện tính toán, tạo ra hai loại công song song tồn tại đến tận bây giờ.

Bảng so sánh ba miền

Bảng dưới đây sinh trực tiếp từ dữ liệu mà công cụ đang dùng, nên con số ở đây luôn khớp với kết quả bạn nhận được ở trên.

Ô có hai con số nghĩa là miền đó tồn tại song song hai cách tính. Đây chính là chỗ dễ xảy ra hiểu lầm nhất.

Hai loại công ở miền Tây

Nếu bạn mua đất ruộng ở đồng bằng sông Cửu Long, đây là đoạn đáng đọc kỹ nhất trang này.

• Công nhỏ (công tầm nhỏ, công Nhà nước) = 1.000 m². Đây là cách tính phổ biến nhất hiện nay, tròn trịa và dễ đối chiếu với sổ đỏ vì đúng bằng 0,1 ha.
• Công lớn (công tầm lớn, công tầm cấy) = 1.296 m². Vẫn được dùng ở nhiều vùng nông thôn, đặc biệt với đất ruộng canh tác lâu đời.

Chênh lệch là 296 m² mỗi công, tức khoảng 29,6%. Với một thửa 10 công, hai cách hiểu cho ra kết quả lệch nhau 2.960 m² - bằng gần ba công đất. Đây là lý do vì sao trong hợp đồng phải ghi số mét vuông chứ không ghi số công.

Cách dùng công cụ này khi đi xem đất

1. Hỏi người bán mảnh đất "bao nhiêu công" hoặc "bao nhiêu sào", và tính theo cách nào.
2. Chọn đúng miền và đúng loại đơn vị ở form phía trên để ra số mét vuông.
3. Đối chiếu con số đó với diện tích ghi trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
4. Nếu lệch, hỏi rõ trước khi đặt cọc. Phần lớn trường hợp lệch là do hai bên hiểu khác nhau về đơn vị, không phải do ai gian dối.

Đơn vị nào mới có giá trị pháp lý?

Chỉ có mét vuông. Theo Thông tư 23/2014/TT-BTNMT, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ghi diện tích bằng mét vuông, làm tròn đến một chữ số thập phân. Công, sào, mẫu, thước, tấc đều là tập quán dân gian - rất tiện khi trò chuyện, nhưng không nên xuất hiện trong hợp đồng đặt cọc hay hợp đồng chuyển nhượng.

Một lưu ý nhỏ nữa: mẫu Việt Nam và mẫu Anh (acre) là hai thứ hoàn toàn khác nhau. 1 acre = 4.047 m², lớn hơn mẫu Bắc Bộ khoảng 1,12 lần. Khi đọc tài liệu nước ngoài, đừng dịch "acre" thành "mẫu" rồi tính theo hệ Việt Nam.