Tết ba miền khác nhau thế nào?
So sánh Tết miền Bắc, miền Trung, miền Nam: hoa đào hay hoa mai, bánh chưng hay bánh tét, mâm cỗ Tết và những phong tục riêng mỗi vùng.
- Thời gian
- Dịp Tết Nguyên Đán
- Nơi
- Cả nước
Cùng đón một cái Tết, nhưng người Bắc, người Trung, người Nam mỗi nơi lại có nếp riêng. Những khác biệt ấy đến từ khí hậu, sản vật và lối sống, làm nên sự phong phú của Tết Việt.
Hoa ngày Tết
- Miền Bắc: cành đào là biểu tượng của Tết, có đào phai, đào bích, đào thất thốn. Cây quất cảnh trĩu quả cũng không thể thiếu.
- Miền Trung: mai vàng là chủ yếu, nhất là từ Huế trở vào. Một số nơi chơi cả đào.
- Miền Nam: mai vàng rực rỡ, kèm cúc vạn thọ, hoa cúc mâm xôi bày cặp hai bên bàn thờ.
Bánh chưng hay bánh tét?
- Miền Bắc: bánh chưng vuông gói lá dong, gắn với truyền thuyết Lang Liêu, tượng trưng cho đất.
- Miền Trung: cả bánh tét và bánh chưng, cùng các loại bánh in, bánh tổ, bánh nổ.
- Miền Nam: bánh tét hình trụ dài, gói lá chuối, có nhân mặn, nhân chuối, nhân đậu, có loại bánh tét lá cẩm màu tím.
Mâm cỗ Tết
| Miền Bắc | Miền Trung | Miền Nam | |
|---|---|---|---|
| Món đặc trưng | Thịt đông, giò lụa, gà luộc, canh măng, nem rán | Tré, nem chua, thịt heo ngâm mắm, dưa món | Thịt kho hột vịt, canh khổ qua, chả giò |
| Món ăn kèm | Dưa hành | Dưa món, củ kiệu | Củ kiệu tôm khô, dưa giá |
| Mứt, bánh | Mứt sen, mứt gừng, bánh cốm | Mứt gừng, bánh in, bánh thuẫn | Mứt dừa, mứt me, bánh tét |
Người miền Nam ăn canh khổ qua (mướp đắng) ngày Tết với mong muốn "cái khổ qua đi". Người miền Bắc giữ câu "thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ" để nói về mâm cỗ đầy đủ.
Mâm ngũ quả
Miền Bắc bày nải chuối xanh đỡ bưởi, phật thủ; miền Nam chọn "cầu vừa đủ xài" (mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài). Xem chi tiết ở bài mâm ngũ quả ngày Tết.
Phong tục riêng
- Miền Bắc: câu đối đỏ, tranh Đông Hồ, cây nêu (ở một số làng), đi lễ đền chùa đầu năm.
- Miền Trung: dựng nêu, cúng tất niên kỹ lưỡng, nhiều làng còn tổ chức hội bài chòi đầu xuân.
- Miền Nam: tảo mộ cuối năm trước Tết, câu "đạp đất" thay cho "xông đất", lì xì rộn ràng.
Tết của đồng bào các dân tộc
Bên cạnh Tết Nguyên Đán, nhiều dân tộc ở Việt Nam có ngày năm mới riêng theo lịch truyền thống của mình:
- Chôl Chnăm Thmây của người Khmer Nam Bộ: Tết mừng năm mới vào giữa tháng 4 dương lịch, kéo dài ba ngày, có lễ rước lịch, đắp núi cát, tắm Phật, té nước chúc phúc.
- Katê của người Chăm theo đạo Bà-la-môn: lễ hội lớn nhất năm vào tháng 7 lịch Chăm. Xem bài lễ hội Katê.
- Nhiều dân tộc vùng núi phía Bắc vẫn ăn Tết Nguyên Đán nhưng có những phong tục riêng như gói bánh chưng đen (bánh chưng gù), ném còn, đánh quay đầu xuân. Xem bài lễ hội Lồng tồng.
Sự đa dạng ấy làm cho mùa xuân Việt Nam có nhiều sắc màu, mỗi cộng đồng một cách đón năm mới.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao miền Bắc chơi đào, miền Nam chơi mai?
Do khí hậu: đào ưa lạnh, nở đúng dịp Tết ở miền Bắc; mai vàng ưa ấm, nở rộ vào Tết ở miền Nam. Màu hồng của đào và màu vàng của mai đều mang ý nghĩa may mắn.
Bánh chưng và bánh tét khác nhau thế nào?
Nguyên liệu gần giống nhau (gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn), khác nhau ở hình dạng và lá gói: bánh chưng vuông gói lá dong, bánh tét hình trụ gói lá chuối.