Nếp Việt
Lễ Tết

Cúng ông Công ông Táo ngày 23 tháng Chạp

Cúng ông Công ông Táo 23 tháng Chạp: danh sách lễ vật, nên cúng giờ nào, các bước làm lễ, bài khấn mẫu, cách thả cá chép đúng và những điều kiêng.

Thời gian
23 tháng Chạp âm lịch
Nơi
Cả nước
Giờ thường làm
Trước 12 giờ trưa ngày 23; có thể cúng từ ngày 20 đến 23
Người thực hiện
Chủ nhà hoặc người nội trợ chính
Năm nay rơi vào
Thứ Bảy, 30/1/2027ngày 23 tháng Chạp âm lịch, năm Bính Ngọ, còn 71 ngày

Tóm tắt nhanh

  • Khi nào: ngày 23 tháng Chạp âm lịch, xong trước 12 giờ trưa. Bận rộn có thể cúng sớm từ ngày 20, 21 hoặc 22, không nên cúng sau ngày 23.
  • Lễ vật chính: bộ mũ áo Táo quân (2 mũ ông, 1 mũ bà), cá chép sống, mâm cỗ mặn hoặc chay, hương hoa, trầu cau, rượu nước, vàng mã.
  • Đặt lễ ở đâu: bàn thờ gia tiên hoặc trong bếp, tùy nếp nhà.
  • Sau khi cúng: hóa vàng cùng mũ áo, mang cá chép đi thả ở ao hồ, sông sạch.
  • Cần tránh: ném cá từ trên cao, vứt túi ni lông xuống nước, cúng sau ngày 23.

Ngày 23 tháng Chạp, khắp các gia đình Việt Nam làm lễ tiễn ông Công ông Táo về trời. Với nhiều người, mùi khói hương chiều hôm ấy và cảnh cả nhà mang cá chép ra hồ thả là dấu hiệu Tết đã thực sự đến gần.

Cần sắm sửa

Đồ lễ Táo quân

Mâm cỗ mặn (miền Bắc)

Hoặc mâm chay

Lễ vật chung

Các bước thực hiện

  1. Dọn dẹp: lau dọn bếp, bàn thờ sạch sẽ từ hôm trước.
  2. Bày lễ: đặt mâm cỗ, mũ áo, chậu cá chép lên bàn thờ gia tiên hoặc bàn đặt ở bếp. Mũ áo đặt phía trước, chậu cá đặt cạnh.
  3. Thắp hương, khấn: gia chủ thắp hương, đọc bài khấn tiễn Táo quân.
  4. Chờ tàn hương: đợi hương cháy hết hoặc gần hết.
  5. Hóa vàng: hóa mũ áo và tiền vàng. Một số nơi giữ lại chút tàn tro rắc xuống chậu cá.
  6. Thả cá chép: mang chậu cá ra ao, hồ, sông gần nhà, thả nhẹ cá từ mép nước.
  7. Hạ lễ, dọn bếp: hạ mâm cỗ, cả nhà cùng ăn. Nhiều gia đình bắt đầu tổng dọn dẹp, bao sái bàn thờ chuẩn bị Tết.

Bài khấn mẫu

Bài khấn viết ngắn gọn theo cấu trúc phổ biến. Mỗi nơi có một dị bản; điều quan trọng là lòng thành, bạn có thể khấn bằng lời của mình. Phần trong ngoặc […] thay bằng thông tin nhà bạn.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.

Tín chủ con là: [họ tên], ngụ tại: [địa chỉ].
Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp năm [năm], tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa, phẩm vật, xiêm hài áo mũ, kính dâng trước án.

Một năm qua, nhờ ơn Táo quân trông coi bếp lửa, che chở gia đình. Nay là ngày Táo quân về chầu trời, chúng con kính tiễn ngài lên đường. Gia đình con có điều gì sơ suất, lỗi lầm, cúi xin ngài lượng thứ và tâu với Ngọc Hoàng những điều tốt đẹp.
Cúi xin ngài phù hộ cho cả gia đình con năm mới mạnh khỏe, bình an, làm ăn thuận lợi.

Tín chủ con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Kiêng kỵ

  • Không cúng sau ngày 23 tháng Chạp, vì theo quan niệm Táo quân đã lên đường.
  • Không ném cá từ trên cầu, trên cao xuống nước; cá dễ chết, mất ý nghĩa phóng sinh.
  • Không vứt túi ni lông, chậu nhựa xuống sông hồ.
  • Không để cá chết trong chậu lâu ngày. Cúng xong nên thả ngay.
  • Không đặt mâm lễ ở nơi bừa bộn, gần thùng rác.

Mẹo hữu ích

  • Mua mũ áo màu vàng là dễ nhất, vì nhiều người coi màu vàng hợp mọi năm. Nếu muốn theo màu năm, hãy hỏi người bán.
  • Nhiều nơi có điểm thu gom cá chép do chính quyền hoặc tình nguyện viên tổ chức. Gửi cá ở đó vừa tiện vừa bảo vệ môi trường.
  • Nhà chung cư không có chỗ thả cá: có thể dùng cá chép giấy hoặc cá chép bằng bột, hoặc gửi cá cho điểm thu gom.
  • Sau lễ ông Táo là lúc thích hợp để bao sái (lau rửa) bàn thờ, rút chân hương chuẩn bị Tết.

Nguồn gốc và ý nghĩa

Theo tín ngưỡng dân gian, Táo quân là vị thần cai quản bếp lửa và mọi chuyện lớn nhỏ trong gia đình. Người Việt quen gọi chung là "ông Công ông Táo", gồm hai ông một bà. Tích truyện phổ biến nhất kể về người vợ và hai người chồng (chồng cũ và chồng mới) vì thương nhau mà cùng chết trong đống lửa. Ngọc Hoàng cảm động, phong cả ba làm thần coi bếp.

Dân gian tin rằng ngày 23 tháng Chạp, Táo quân lên thiên đình báo cáo với Ngọc Hoàng chuyện một năm của gia chủ, rồi trở về vào đêm giao thừa. Cá chép là phương tiện đưa các ngài về trời, gắn với tích cá chép vượt vũ môn hóa rồng. Ở một số địa phương miền Trung và miền Nam, người ta dùng ngựa giấy hoặc chỉ dâng mũ áo thay cho cá chép sống.

Câu hỏi thường gặp

Cúng ông Công ông Táo năm nay vào ngày nào?

Lễ luôn vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch. Ngày dương lịch năm nay được ghi ở đầu bài, mục "Năm nay rơi vào".

Có bắt buộc phải có cá chép sống không?

Không bắt buộc. Cá chép sống là tục phổ biến ở miền Bắc. Nhiều nhà dùng cá chép giấy, ngựa giấy, hoặc chỉ dâng mũ áo.

Cúng ở bàn thờ gia tiên hay trong bếp?

Cả hai đều được, tùy nếp nhà. Phần lớn gia đình hiện nay đặt lễ ở bàn thờ gia tiên vì không có bàn thờ Táo riêng.

Cúng chay hay cúng mặn thì đúng?

Cả hai đều được. Nhiều nhà chọn cúng chay cho thanh tịnh và gọn nhẹ.