Tết Nguyên Đán
Tết Nguyên Đán có ý nghĩa gì, người Việt chuẩn bị Tết ra sao và những phong tục quen thuộc từ tất niên, giao thừa đến hóa vàng.
- Thời gian
- Mùng 1 tháng Giêng âm lịch
- Nơi
- Cả nước
- Năm nay rơi vào
- Thứ Bảy, 6/2/2027ngày 1 tháng Giêng âm lịch, năm Đinh Mùi, còn 78 ngày
Tóm tắt nhanh
- Khi nào: mùng 1 tháng Giêng âm lịch; không khí Tết bắt đầu từ 23 tháng Chạp.
- Việc trước Tết: cúng ông Táo, dọn nhà, bao sái bàn thờ, tảo mộ, gói bánh, sắm hoa, bày mâm ngũ quả.
- Ba ngày Tết: "mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy".
- Kết thúc Tết: lễ hóa vàng, phổ biến mùng 3 hoặc mùng 4.
- Cần tránh: quét nhà ngày mùng một, cãi vã, vay mượn, nói điều xui.
Tết Nguyên Đán, người Việt quen gọi là Tết ta hay Tết âm lịch, là dịp lễ lớn và thiêng liêng nhất trong năm. Dù đi làm ăn xa đến đâu, ai cũng mong được về nhà ăn Tết cùng gia đình.
Ý nghĩa của Tết Nguyên Đán
"Nguyên" là khởi đầu, "Đán" là buổi sớm. Tết Nguyên Đán là buổi sáng đầu tiên của năm mới theo âm lịch. Với một xã hội nông nghiệp, đây là thời điểm kết thúc một chu kỳ mùa vụ, đất trời chuyển sang xuân, con người được nghỉ ngơi, sum họp.
Tết còn là dịp để nhớ về cội nguồn. Người Việt tin rằng ông bà tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu, nên mọi nghi lễ trong mấy ngày Tết đều xoay quanh bàn thờ gia tiên.
Những ngày chuẩn bị đón Tết
Không khí Tết thường bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp, khi các gia đình cúng ông Công ông Táo. Sau đó là chuỗi việc quen thuộc:
- Dọn dẹp nhà cửa: quét dọn, sơn sửa, lau rửa bàn thờ, bao sái bát hương.
- Tảo mộ cuối năm: ra thăm, sửa sang mộ phần ông bà, mời ông bà về ăn Tết. Tục này phổ biến ở miền Nam và nhiều nơi miền Trung.
- Gói bánh chưng, bánh tét: cả nhà quây quần bên nồi bánh, thức đêm canh lửa.
- Đi chợ Tết, sắm hoa: đào ở miền Bắc, mai ở miền Nam, cùng quất, cúc, lay ơn.
- Bày mâm ngũ quả trên bàn thờ.
Danh sách sắm Tết
Cho bàn thờ
Cho mâm cỗ
Cho nhà cửa và đi chúc Tết
Tất niên và giao thừa
Chiều ngày cuối năm (30 tháng Chạp, hoặc 29 nếu tháng thiếu), gia đình làm lễ tất niên, mời tổ tiên về ăn Tết. Đến thời khắc giao thừa, người ta làm lễ cúng ngoài trời để tiễn vị thần cai quản năm cũ và đón vị thần năm mới, rồi cúng gia tiên trong nhà. Xem chi tiết ở bài cúng giao thừa và tất niên.
Ba ngày Tết
Câu "mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy" tóm tắt nếp đi Tết của người Việt:
- Mùng một: chúc Tết ông bà, cha mẹ bên nội. Sáng sớm có tục xông đất, con cháu mừng tuổi, lì xì cho trẻ nhỏ.
- Mùng hai: về thăm, chúc Tết bên ngoại.
- Mùng ba: đến chúc Tết thầy cô giáo, người đã dạy dỗ mình.
Trong những ngày này, bàn thờ luôn ấm hương khói, ngày nào cũng dâng cơm cúng tổ tiên.
Hóa vàng, tiễn ông bà
Khi Tết kết thúc, gia đình làm lễ hóa vàng để tiễn tổ tiên về lại cõi âm. Ngày hóa vàng tùy nhà, phổ biến là mùng 3 hoặc mùng 4, có nơi đến mùng 7 hoặc muộn hơn. Sau lễ hóa vàng, mọi người trở lại nhịp làm ăn thường ngày, dù tinh thần "tháng Giêng là tháng ăn chơi" vẫn còn kéo dài đến rằm tháng Giêng.
Những điều kiêng kỵ ngày Tết
Dân gian có nhiều điều kiêng trong mấy ngày đầu năm, với mong muốn cả năm suôn sẻ:
- Kiêng quét nhà, đổ rác ngày mùng một vì sợ "quét mất lộc".
- Kiêng cãi vã, nói điều xui, la mắng trẻ nhỏ.
- Kiêng vay mượn, đòi nợ đầu năm.
- Kiêng làm vỡ bát đĩa, gương.
- Kiêng mặc toàn đồ trắng hoặc đen trong ngày mùng một (màu tang).
- Kiêng cho lửa, cho nước nhà khác vào sáng mùng một (quan niệm sợ cho đi tài lộc).
- Kiêng khóc lóc, than thở, nhắc chuyện buồn.
Ngày nay nhiều điều kiêng được giữ như một nét vui, giúp mọi người nhẹ nhàng, hòa nhã với nhau hơn trong những ngày đầu xuân.
Câu hỏi thường gặp
Tết Nguyên Đán năm nay vào ngày nào?
Mùng 1 Tết luôn là ngày 1 tháng Giêng âm lịch. Ngày dương lịch của năm nay được ghi ở đầu bài và trên lịch lễ Tết.
Người lao động được nghỉ Tết mấy ngày?
Theo Bộ luật Lao động 2019, người lao động được nghỉ 5 ngày Tết âm lịch, hưởng nguyên lương. Lịch nghỉ cụ thể từng năm do cơ quan nhà nước công bố.
Khi nào hóa vàng sau Tết?
Phổ biến nhất là mùng 3 hoặc mùng 4 Tết. Mỗi gia đình, địa phương có thể chọn ngày khác.