Nếp Việt
Lễ Tết

Rằm tháng Giêng

Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu): ý nghĩa, mâm cúng Phật và gia tiên, nên cúng giờ nào, bài khấn mẫu, lưu ý khi đi chùa và những điều kiêng kỵ.

Thời gian
Ngày 15 tháng Giêng âm lịch
Nơi
Cả nước
Giờ thường làm
Từ chiều ngày 14 đến hết ngày 15; nhiều nhà cúng buổi sáng hoặc tối khi trăng lên
Người thực hiện
Chủ nhà
Năm nay rơi vào
Thứ Bảy, 20/2/2027ngày 15 tháng Giêng âm lịch, năm Đinh Mùi, còn 92 ngày

Tóm tắt nhanh

  • Khi nào: ngày 15 tháng Giêng âm lịch; có thể cúng từ chiều ngày 14.
  • Lễ vật: mâm chay dâng Phật (nếu có ban thờ Phật), mâm chay hoặc mặn dâng gia tiên, hoa quả, hương hoa, trầu cau, nước.
  • Việc thường làm: cúng tại nhà, đi chùa cầu an, ngắm trăng rằm đầu năm.
  • Cần tránh: chen lấn khi đi chùa, đặt tiền lẻ lên tượng, cãi vã đầu năm.

Dân gian có câu "Lễ Phật quanh năm không bằng rằm tháng Giêng". Ngày trăng tròn đầu tiên của năm mới là một trong những ngày lễ được người Việt coi trọng nhất, chỉ sau Tết Nguyên Đán.

Cần sắm sửa

Mâm cúng Phật (đồ chay)

Mâm cúng gia tiên (mặn hoặc chay)

Lễ vật chung

Các bước thực hiện

  1. Lau dọn bàn thờ từ ngày 13 hoặc 14, thay hoa, thay nước.
  2. Cúng Phật trước (nếu nhà có ban Phật): dâng mâm chay, thắp hương.
  3. Cúng thần linh, thổ công.
  4. Cúng gia tiên: dâng mâm cỗ, thắp hương, đọc bài khấn.
  5. Hóa vàng, hạ lễ khi hương tàn.
  6. Đi chùa cầu an (tùy gia đình), có thể vào tối 14 hoặc ngày 15.

Bài khấn mẫu

Bài khấn viết ngắn gọn theo cấu trúc phổ biến. Mỗi nơi có một dị bản; điều quan trọng là lòng thành, bạn có thể khấn bằng lời của mình. Phần trong ngoặc […] thay bằng thông tin nhà bạn.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng các vị thần linh.
Con kính lạy các cụ tổ tiên nội ngoại họ [họ].

Tín chủ con là: [họ tên], ngụ tại: [địa chỉ].
Hôm nay là ngày rằm tháng Giêng năm [năm], tiết Thượng nguyên. Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật kính dâng trước án.

Cúi xin chư Phật, chư vị Tôn thần, gia tiên tiền tổ chứng giám, phù hộ cho cả gia đình con một năm mới bình an, mạnh khỏe, công việc hanh thông, mọi điều như ý.

Tín chủ con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Kiêng kỵ

  • Không chen lấn, xô đẩy, nói to ở chùa.
  • Không đặt tiền lẻ lên tượng Phật, nhét tiền vào tay tượng; hãy bỏ vào hòm công đức.
  • Không mặc quần áo hở hang khi đi chùa.
  • Không dâng đồ mặn lên ban thờ Phật.
  • Không cãi vã, nói lời không hay trong ngày rằm đầu năm.

Mẹo hữu ích

  • Các chùa lớn rất đông vào tối 14 và ngày 15. Nếu muốn yên tĩnh, hãy đi sớm vài ngày hoặc chọn chùa gần nhà.
  • Giữ gìn tư trang, gửi xe ở bãi có vé rõ ràng.
  • Đêm rằm tháng Giêng cũng là Ngày thơ Việt Nam, có các đêm thơ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám và nhiều địa phương.

Nguồn gốc và ý nghĩa

Rằm tháng Giêng, tức ngày 15 tháng 1 âm lịch, còn gọi là Tết Nguyên Tiêu hoặc Tết Thượng Nguyên. "Nguyên tiêu" nghĩa là đêm rằm đầu tiên của năm. Với người theo đạo Phật, đây là ngày vía quan trọng, các chùa tổ chức lễ cầu an. Với các gia đình, rằm tháng Giêng là dịp cúng gia tiên, cảm tạ tổ tiên sau Tết và cầu bình an cả năm.

Câu hỏi thường gặp

Rằm tháng Giêng năm nay vào ngày nào?

Ngày dương lịch của năm nay được ghi ở đầu bài, mục "Năm nay rơi vào".

Cúng rằm tháng Giêng ngày 14 có được không?

Được. Nhiều gia đình cúng từ chiều ngày 14 cho thuận tiện.

Rằm tháng Giêng nên cúng chay hay mặn?

Cúng Phật thì dùng đồ chay. Cúng gia tiên thì chay hay mặn đều được, theo nếp nhà.