Tết Hàn Thực
Tết Hàn Thực mùng 3 tháng 3 âm lịch có nguồn gốc từ đâu và vì sao người Việt làm bánh trôi, bánh chay dâng tổ tiên ngày này.
- Thời gian
- Mùng 3 tháng Ba âm lịch
- Nơi
- Chủ yếu miền Bắc
- Năm nay rơi vào
- Thứ Sáu, 9/4/2027ngày 3 tháng Ba âm lịch, năm Đinh Mùi, còn 140 ngày
Tóm tắt nhanh
- Khi nào: mùng 3 tháng 3 âm lịch.
- Làm gì: nặn bánh trôi, bánh chay dâng tổ tiên.
- Phổ biến: chủ yếu miền Bắc.
Ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch, nhiều gia đình miền Bắc lại nặn bánh trôi, bánh chay dâng lên bàn thờ. Người ta quen gọi đây là Tết Hàn Thực, hay vui hơn là "Tết bánh trôi bánh chay".
Nguồn gốc Tết Hàn Thực
"Hàn thực" nghĩa là ăn đồ nguội. Tục này bắt nguồn từ Trung Hoa, gắn với tích Giới Tử Thôi, một bề tôi trung nghĩa thời Xuân Thu. Ông từng cắt thịt mình nấu cho chủ ăn lúc hoạn nạn, sau đó về ở ẩn trong rừng. Khi vua Tấn Văn Công cho đốt rừng để ép ông ra, ông thà chết cháy chứ không ra. Thương xót, nhà vua ra lệnh ngày ấy cả nước kiêng đốt lửa, chỉ ăn đồ nguội.
Tết Hàn Thực của người Việt
Khi vào Việt Nam, Tết Hàn Thực được người Việt biến đổi theo cách riêng. Người ta không còn kiêng lửa, mà dùng dịp này làm bánh trôi, bánh chay dâng tổ tiên. Có nơi còn kể bánh trôi gợi nhớ trăm trứng của mẹ Âu Cơ, gắn ngày lễ với nguồn cội dân tộc.
Bánh trôi, bánh chay
- Bánh trôi: viên bột nếp nhỏ, nhân là một miếng đường phên (đường thẻ), luộc chín vớt ra đĩa, rắc vừng.
- Bánh chay: viên bột nếp dẹt, nhân đậu xanh, ăn kèm nước đường gừng sánh, rắc vừng rang, có khi thêm nước cốt dừa.
Viên bánh tròn, trắng gợi ý trọn vẹn, đoàn viên. Gia đình bày bánh lên bàn thờ, thắp hương, rồi cùng ăn.
Nguyên liệu làm bánh trôi, bánh chay
Cách nặn bánh trôi, bánh chay
- Nhào bột: cho bột nếp vào bát, thêm nước ấm từ từ, nhào đến khi bột mịn, không dính tay, mềm như dái tai.
- Chuẩn bị nhân: đường phên cắt viên nhỏ cỡ đầu ngón tay (bánh trôi). Đỗ xanh ngâm, hấp chín, giã nhuyễn với chút đường, vo viên (bánh chay).
- Nặn bánh: véo một miếng bột, ấn dẹt, cho nhân vào giữa rồi vo tròn. Bánh trôi nặn nhỏ cỡ quả táo ta; bánh chay nặn to hơn và hơi dẹt.
- Luộc bánh: thả bánh vào nồi nước sôi. Khi bánh nổi lên thêm khoảng một phút thì vớt ra, thả vào bát nước lạnh cho bánh không dính.
- Nấu nước đường (cho bánh chay): đun đường với gừng thái sợi, hòa chút bột năng hoặc bột sắn dây cho sánh.
- Bày đĩa: bánh trôi bày đĩa, rắc vừng. Bánh chay chan nước đường, rắc vừng, thêm nước cốt dừa nếu thích.
Nặn bánh trôi là việc vui cho cả nhà. Nhiều gia đình để trẻ con cùng vo bánh, thỉnh thoảng giấu một viên ớt nhỏ vào một chiếc bánh để ai ăn trúng là "may mắn cả năm".
Câu hỏi thường gặp
Tết Hàn Thực có phải ngày nghỉ không?
Không. Đây là ngày lễ dân gian, không phải ngày nghỉ chính thức.
Miền Nam có ăn Tết Hàn Thực không?
Tục này phổ biến chủ yếu ở miền Bắc. Ở miền Nam ít gia đình làm, dù món chè trôi nước rất quen thuộc quanh năm.