Hội Lim
Hội Lim ngày 13 tháng Giêng ở vùng Kinh Bắc, lễ hội của dân ca quan họ: liền anh liền chị, hát canh, hát trên thuyền và di sản UNESCO.
- Thời gian
- Ngày 13 tháng Giêng âm lịch
- Nơi
- Thị trấn Lim, vùng Kinh Bắc (Bắc Ninh)
- Năm nay rơi vào
- Thứ Năm, 18/2/2027ngày 13 tháng Giêng âm lịch, năm Đinh Mùi, còn 90 ngày
Tóm tắt nhanh
- Khi nào: 12 đến 14 tháng Giêng âm lịch, chính hội ngày 13.
- Ở đâu: đồi Lim, đình Lim, chùa Hồng Ân, vùng Kinh Bắc.
- Đặc sắc: hát quan họ trên đồi, trên thuyền, hát canh; các trò chơi dân gian.
Mỗi năm vào ngày 13 tháng Giêng, đồi Lim lại rộn tiếng hát. Hội Lim là ngày hội lớn nhất của vùng quan họ Kinh Bắc, nơi các liền anh liền chị gặp nhau trong những câu hát đối đáp đầy ý tứ.
Dân ca quan họ
Quan họ là lối hát đối đáp giữa nam (liền anh) và nữ (liền chị) của các làng quan họ vùng Kinh Bắc. Các làng kết chạ (kết nghĩa) với nhau, cứ đến hội lại sang hát với nhau, giữ tình bạn bè qua nhiều thế hệ.
Năm 2009, Dân ca quan họ Bắc Ninh được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Trang phục quan họ
- Liền anh: áo the năm thân, khăn xếp, ô (dù) đen.
- Liền chị: áo mớ ba mớ bảy (nhiều lớp áo mặc chồng), yếm thắm, khăn mỏ quạ và nón quai thao.
Hội Lim có gì?
- Phần lễ: rước kiệu, tế lễ ở đình Lim và chùa Hồng Ân, tưởng nhớ những người có công với vùng đất.
- Hát quan họ: trên đồi Lim, trong các lán trại, đặc biệt là hát trên thuyền giữa hồ, và hát canh trong nhà các gia đình, kéo dài đến khuya.
- Trò chơi dân gian: đu tiên, đấu vật, cờ người, thi dệt cửi, nấu cỗ.
Kinh nghiệm đi hội
- Đi sớm vào buổi sáng ngày 12 hoặc 13 để tránh đông và nghe được nhiều canh hát.
- Mặc trang phục gọn gàng, giày dễ đi; mang áo khoác vì đầu xuân còn lạnh, có thể mưa phùn.
- Muốn nghe hát canh đúng lề lối, hãy hỏi người dân về các nhà chứa quan họ mở cửa đón khách.
- Gửi xe ở bãi có vé, giữ tư trang cẩn thận.
Ứng xử khi đi hội
- Không chen lấn, giật hoa, giật lộc trong lúc rước kiệu.
- Không tự ý chen vào chụp ảnh sát mặt liền anh liền chị khi đang hát; hãy hỏi trước.
- Không xả rác ở đồi Lim và quanh hồ.
Lề lối hát quan họ
Quan họ không chỉ là bài hát mà là cả một lối chơi có lề lối. Một canh hát quan họ truyền thống thường đi theo trình tự:
- Giọng lề lối: những bài mở đầu, nhịp chậm, trang trọng, để chào hỏi, làm quen.
- Giọng vặt: những bài vui tươi, nhiều làn điệu, hát đối đáp qua lại giữa hai bên.
- Giọng giã bạn: những bài chia tay, quyến luyến, hẹn gặp lại.
Một bên hát một bài, bên kia phải đối lại bằng bài có cùng giọng (cùng làn điệu) nhưng lời khác. Một số làn điệu quen thuộc với nhiều người là "Mời trầu", "Ngồi tựa mạn thuyền", "Còn duyên", và bài giã bạn "Người ơi người ở đừng về".
Văn hóa ứng xử của người quan họ
Người quan họ nổi tiếng với cách ăn nói, cư xử tế nhị: mời trầu, mời nước trước khi hát, xưng hô "anh hai, chị hai", nói năng nhã nhặn. Tình bạn giữa các làng kết chạ được giữ qua nhiều đời, nhưng theo lệ cũ, liền anh liền chị kết bạn quan họ không lấy nhau. Chính lề lối này làm nên vẻ đẹp kín đáo, sâu lắng của quan họ.
Câu hỏi thường gặp
Hội Lim kéo dài mấy ngày?
Lễ hội thường diễn ra trong khoảng ba ngày, từ 12 đến 14 tháng Giêng, ngày chính hội là 13 tháng Giêng.
Nên nghe quan họ ở đâu ngoài dịp Hội Lim?
Nhiều làng quan họ gốc ở Bắc Ninh có câu lạc bộ, nhà chứa quan họ hát cho khách nghe quanh năm, nhất là dịp đầu xuân.