Hội Gióng
Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc, Hà Nội: tái hiện chiến công Thánh Gióng đánh giặc Ân, được UNESCO ghi danh năm 2010.
- Thời gian
- Mùng 9 tháng Tư âm lịch (Phù Đổng); mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng (Sóc Sơn)
- Nơi
- Gia Lâm và Sóc Sơn, Hà Nội
- Năm nay rơi vào
- Thứ Sáu, 14/5/2027ngày 9 tháng Tư âm lịch, năm Đinh Mùi, còn 175 ngày
Tóm tắt nhanh
- Đền Phù Đổng (Gia Lâm): chính hội mùng 9 tháng Tư âm lịch.
- Đền Sóc (Sóc Sơn): mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng.
- Đặc sắc: cả làng diễn lại trận đánh của Thánh Gióng; lễ dâng hoa tre ở đền Sóc.
- Di sản: UNESCO ghi danh năm 2010.
Truyền thuyết Thánh Gióng, cậu bé lên ba bỗng vươn vai thành tráng sĩ, cưỡi ngựa sắt đánh tan giặc Ân rồi bay về trời, là câu chuyện mọi đứa trẻ Việt Nam đều biết. Hội Gióng là nơi câu chuyện ấy được cả làng cùng diễn lại mỗi năm.
Hai nơi mở Hội Gióng
- Đền Phù Đổng (Gia Lâm, Hà Nội): quê hương Thánh Gióng, hội chính vào mùng 9 tháng Tư âm lịch.
- Đền Sóc (Sóc Sơn, Hà Nội): nơi Thánh Gióng bay về trời, hội vào mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng.
Năm 2010, Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Một màn diễn xướng của cả làng
Hội Gióng được coi là "bảo tàng sống" về diễn xướng dân gian. Dân làng đóng các vai trong một kịch bản đã được truyền qua nhiều thế hệ: người cầm cờ, đội phù giá, các nhóm đóng quân Gióng và quân giặc… Các màn trình diễn tái hiện việc chuẩn bị ra trận, trận đánh và lễ khao quân mừng chiến thắng.
Ở hội đền Sóc, đáng chú ý là lễ rước và dâng hoa tre lên Thánh Gióng. Hoa tre sau lễ được người đi hội xin về lấy may.
Ý nghĩa
Hội Gióng tôn vinh tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm và ước vọng hòa bình. Việc cả cộng đồng tự tổ chức, tự diễn suốt hàng trăm năm cũng là minh chứng cho sức sống của văn hóa làng xã.
Kinh nghiệm đi hội
- Hội đền Sóc rất đông vào ngày mùng 6 tháng Giêng; nên đi sớm hoặc chọn ngày 7, 8.
- Theo dõi lịch rước, diễn xướng từ ban tổ chức để không bỏ lỡ phần chính.
- Đi theo nhóm, hẹn điểm tập trung, giữ trẻ nhỏ cẩn thận.
Ứng xử khi đi hội
- Không giẫm đạp, giật cướp hoa tre, lộc sau lễ.
- Không chen vào khu vực diễn xướng, rước kiệu.
- Không đặt tiền lẻ bừa bãi trong đền; bỏ vào hòm công đức.
Truyền thuyết Thánh Gióng
Chuyện kể rằng vào đời Hùng Vương thứ sáu, ở làng Phù Đổng có một bà mẹ sinh được một cậu con trai. Lên ba tuổi, cậu vẫn không biết nói, không biết cười, đặt đâu nằm đấy. Khi giặc Ân kéo đến xâm lược, nhà vua cho sứ giả đi tìm người tài giỏi cứu nước. Nghe tiếng sứ giả, cậu bé bỗng cất tiếng nói, xin vua làm cho ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt.
Từ đó cậu lớn nhanh như thổi, cơm ăn mấy cũng không no, áo vừa mặc xong đã chật. Bà con trong làng góp gạo nuôi cậu. Khi ngựa sắt, roi sắt được mang tới, cậu vươn vai thành một tráng sĩ, nhảy lên ngựa xông ra trận. Roi sắt gãy, Gióng nhổ những bụi tre bên đường quật vào giặc. Giặc tan, Gióng cưỡi ngựa lên đỉnh núi Sóc rồi bay về trời.
Truyền thuyết giải thích nhiều dấu tích: những ao hồ liên tiếp là vết chân ngựa, tre đằng ngà vàng óng vì bị lửa ngựa phun cháy. Hội Gióng chính là cách cộng đồng kể lại câu chuyện ấy bằng nghi lễ, trang phục và diễn xướng.
Câu hỏi thường gặp
Hội Gióng có từ bao giờ?
Hội Gióng có lịch sử lâu đời, được truyền qua nhiều thế hệ dân làng ở Phù Đổng và Sóc Sơn.
Có nên xin hoa tre ở hội đền Sóc?
Nhiều người tin hoa tre mang lại may mắn. Nên xin trật tự, tránh chen lấn, giật cướp làm mất ý nghĩa lễ hội.